معرفی منیپولیتور و آشنایی با اجزای کنترلر ربات های ABB

یک ربات صنعتی از دو بخش بازوی مکانیکی (منیپولیتور) و کنترلر تشکیل شده است. منیپولیتورها انواع مختلفی دارند و از جهات متفاوتی دسته بندی می شوند، به عنوان مثال، منیپولیتورها از لحاظ طراحی مکانیکی به منیپولیتورهای بند بند، اسکارا، موازی، قطبی و کارتزین، از لحاظ قابلیت جابجایی به دو دسته منیپولیتورهای با پایه ثابت و با پایه متحرک، از لحاظ کاربرد به منیپولیتور رباتهای جوشکار، رباتهای پاشش رنگ، رباتهای جابجاکننده قطعات و… دسته بندی می شوند. شرکت ABB به عنوان یکی از بزرگترین تولید کنندگان ربات های صنعتی در جهان، انواع مختلفی از منیپولیتورها را بسته به کاربردهای مختلف طراحی و تولید می نماید.  لیست کامل ربات های این شرکت را میتوانید از اینجا مشاهده نمائید. با توجه به محصولات فعلی شرکت ABB، میتوان دریافت که بخش قابل توجهی از محصولات این شرکت به ربات های با منیپولیتور بند بند(Articulated) اختصاص دارد. این دسته از ربات ها، بیشترین کاربرد را در صنایع به خود اختصاص داده اند. ربات های با منیپولیتور بند بند شرکت ABB بسته به میزان بار قابل جابجایی، میزان سطح دسترسی، وزن و ابعاد ربات، کاربرد مربوطه و… از ربات کوچک IRB120 تا ربات صنعتی IRB8700 گسترده شده اند. از این ربات ها میتوان در کاربردهای مختلف همچون فرآیند جوشکاری قطعات خصوصاً در صنایع خودروسازی، جابجایی قطعات در فرایندهای مختلف همچون خطوط تولید پرس رباتیک و… استفاده نمود.

Entete LMDI LMDI764

ربات های پاشش رنگ به جهت کارکردن در محیطهای قابل اشتعال و قابل انفجار و همچنین استفاده از تجهیزات و اپلیکیتورهای پیشرفته پاشش رنگ، دسته جداگانه ای از ربات های صنعتی این شرکت را به خود اختصاص داده اند و بسته به کاربرد، انواع طراحی منیپولیتورها از منیپولیتورهای بند بند تا اسکارا و کارتزین در آن وجود دارد. یک نمونه ربات پاشش رنگ از مدل IRB5400 که از ربات های قدیمی شرکت ABB نیز به شمار می رود در شکل زیر نشان داده شده است.

ABB IRB 5400 22 cutout

ABB مفتخر به تولید ربات موازی IRB360 با قابلیت جابجایی قطعات تا وزن ۸ کیلوگرم می باشد که در نوع خود کم نظیر است. این شرکت همچنین، اولین تولید کننده ربات دو بازوی جهان به نام YUMI است که تحولی عظیم در دنیای رباتیک به شمار می رود.

Yumi 702 2048px

تاکنون پنج نسل از کنترلر های ربات های ABB به بازار عرضه شده است که به ترتیب عبارت است از S3 ،S2 ،S1، خانواده S4 (شامل S4، S4C، S4P، S4CPlus و S4PPlus) و خانواده IRC5  شامل IRC5C ، RC5P و IRC5 PMC. در حال حاضر در بازار ربات های استوک و کارکرده ربات های از نسل چهارم به بعد شرکت ABB موجود می باشد، گرچه کنترلرهای S4 کمتر از بقیه در بازار موجود است و عمدتاً کنترلرهای S4C/P و S4C/P Plus به چشم می خورد. یک نمونه کنترلر نسل پنجم IRC5 در شکل زیر نشان داده شده است.

Irc5con

بطور کلی کنترلر ربات های ABB، شامل : کابین کنترلر، تیچ پندنت (به انگلیسی : Teach Pendant (TPU)) در نسل چهارم و فلکس پندنت (به انگلیسی : Flex Pendant) در نسل پنجم و پنل اپراتوری می باشد که پنل اپراتوری در بسیاری از مدلها روی خود کنترلر قرار گرفته است. کابین کنترلر از دو بخش اصلی سیستم کامپیوتر و سیستم سروو و تغذیه تشکیل شده است که در مدلهای دوآل (به انگلیسی : Dual)، این دو بخش در دو کابین مجزا قرار می گیرند. بجز برد اندازه گیری سریال (به انگلیسی : (Serial Measuring Board (SMB) که وظیفه جمع آوری اطلاعات مربوط به موقعیت محورها (اطلاعات رزولورها) و ارسال آن به کنترلر را بر عهده دارد و روی منیپولیتور واقع شده است مابقی بردها و مدارات کنترلی داخل کنترلر قرار گرفته اند. اطلاعات برد SMB به هنگام قطع برق توسط باتری های پشتیبان محافظت می شود. بخش کنترل از بردهای الکترونیکی و قطعات ذیل تشکیل شده است:

– برد کامپیوتر اصلی (به انگلیسی : Main Computer Board)

این برد وظیفه کنترل تمام سیستم ربات را با استفاده از بخشی از حافظه RAM برعهده دارد. در واقع این برد، به منزله یک کامپیوتر است که سیستم عامل مربوط به ربات روی آن نصب و بوت می شود. سپس کاربر میتواند برنامه نوشته شده برای ربات را روی آن اجرا نماید. با اجرای برنامه، ربات قادر خواهد بود طبق یک تراژکتوری معین حرکت نماید.

– برد کامپیوتر ربات (به انگلیسی : Robot Computer Board)

این برد وظیفه کنترل منیپولیتور ربات و ارتباط ورودی ها و خروجیها را برعهده دارد و خود از کامپیوتر محورها (به انگلیسی : Axis Computer) به عنوان تنظیم کننده سرعت محورها و کامپیوتر ورودی-خروجیها (به انگلیسی :  I/O Computer) به عنوان برقرارکننده ارتباط کنترلر با دنیای خارج تشکیل شده است. به عبارت دیگر، این برد از یکسو وظیفه ارسال و دریافت اطلاعات مابین ربات و دنیای پیرامون آن را برعهده دارد و از این طریق اینترلاک های ربات با تجهیزات دیگر برقرار می شود و از سوی دیگر، با استفاده از اطلاعات دریافتی از برد کامپیوتر اصلی، ماژولهای درایو محورهای ربات را کنترل می نماید و از این طریق، بهترین مسیر حرکتی مابین دو نقطه در تراژکتوری ربات معین می گردد.

– برد حافظه (به انگلیسی : Memory Board)

این برد به منزله یک کارت حافظه جانبی برای افزایش میزان حافظه RAM می باشد و در سایزهای مختلف بسته به نوع کنترلر موجود است. اطلاعات حافظه RAM به هنگام قطع تغذیه کنترلر توسط باتری های لیتیومی محافظت می شوند. در صورت خالی شدن باتریها با قطع برق، کلیه اطلاعات ربات پاک گردیده و به منظور استفاده مجدد، میبایست ابتدا ربات بوت گردد، سپس کالیبره شده و برنامه کاربر روی حافظه ریخته شود. بوت کردن ربات در مدلهای قدیمی از درایو فلاپی درایو و در مدلهای جدید از طریق حافظه FLASH USB انجام می شود.

– برد سیستمی (به انگلیسی : System Board)

این برد وظیفه جمع آوری و هماهنگ نمودن کلیه سیگنالهایی که بر عملکرد ربات و ایمنی پرسنل تأثیرگذار است را برعهده دارد. در صورت فراهم نشدن شرایط ایمنی، LED مربوطه روی این برد روشن گردیده و تا رفع مشکل موجود، امکان راه اندازی ربات وجود نخواهد داشت.

– بردهای ورودی – خروجی (به انگلیسی : I/O Board)

این بردها وظیفه برقراری سیگنالهای ورودی- خروجی از تجهیزات دنیای خارج از کنترلر را با کنترلر بر عهده دارند. به بیانی دیگر به منظور برقراری ارتباط سخت افزاری تجهیزات مختلف بصورت سیمی با کنترلر، از بردهای I/O استفاده می شود که دارای مدلهای مختلفی می باشند. در مدلهای جدیدتر معمولاً از بردهای شبکه استفاده می گردد که تبادل اطلاعات مابین تجهیزات را از طریق شبکه های صنعتی مختلف با کنترلر فراهم می نمایند.

ارتباط مابین بردهای فوق که در شکل زیر نشان داده شده است از طریق یک برد مادر برقرار می گردد. توجه داشته باشید که مجموعه بردهای ذیل، سیستم کامپیوتر ربات را شکل میدهند که وظیفه ایجاد، اجرا و ذخیره سازی برنامه ربات را برعهده داشته و میتواند حرکت محورهای ربات را هماهنگ و تنظیم نماید.

Pc

بخش دوم کنترلر، سیستم سرووی کنترلر است که شامل چندین بخش متعامل و متفاوت است و وظیفه تنظیم موقعیت و سرعت حرکت محورهای ربات، همچنین سنکرون نمودن عملکرد موتورهای ربات را بر عهده دارند. از مهمترین اجزاء بخش سرووی ربات میتوان به ماژول های درایو ربات، منابع تغذیه و ترانسفورماتورها، مدارات حفاظتی و… اشاره نمود. در حین اجرای برنامه، اطلاعات مربوط به موقعیت محورهای ربات بطور پیوسته از برد SMB دریافت می شود. این اطلاعات وارد تنظیم کننده موقعیت گردیده و با مقادیر قبلی موقعیت مقایسه می گردد. نتیجه این عمل، مراجع جدید موقعیت و سرعت برای محورهای ربات می باشد. ذکر این نکته نیز لازم است که سیستم دارای یک مدل دینامیکی از ربات است که بطور پیوسته پارامترهای مدل را بسته به مقادیر اینرسی، گرانش و تقابل مابین محورها محاسبه می نماید. شمای کلی عملکرد سیستم های فوق در شکل زیر نشان داده شده است. ضمناً موتورهای ربات به سنسورهای PTC مجهز شده اند تا در مقابل اضافه بار و دمای بیش از حد محافظت گردند. در صورتیکه سنسور، دمای بیش از حد را برای موتورها قرائت نماید، برد کامپیوتر ربات وضعیت را بررسی و در صورت لزوم موتورها را خاموش می نماید.

Servo

همانگونه که بیان گردید تیچ پندنت یا فلکس پندنت از متعلقات اصلی کنترلر رباتهای شرکت ABB می باشد که این كامپيوتر كوچك از طريق يك كابل به کابین كنترلر اصلي ربات متصل مي شود. اين وسيلهِ اپراتوريِ دستي، از قابليت هاي زيادي از جمله كنترل ربات بصورت دستي، مشاهده کلیه آلارمها و خطاهای ربات، مشاهده وضعیت ورودیها و خروجیهای کنترلر، امکان اجراي خط به خط برنامه و اصلاح آن در صورت لزوم ، تیچ نمودن ربات و بسیاری امکانات دیگر  برخوردار است. در شکل زیر یک نمونه تیچ پندنت و یک نمونه فلکس پندنت نشان داده شده است.

فلکس پندنت و TPU به گونه اي ساخته شده اند تا در شرايط سخت محيط هاي صنعتي، بخوبي مقاوم باشند. لازم به ذکر است که در صورت عدم وجود این تجهیز، ربات قادر به حرکت نمی باشد. كانكتور (جهت اتصال به كنترلر اصلي)، صفحه لمسي، دكمه توقف اضطراري، دکمه فعال ساز دستگاه و اهرم گردان، اجزاي اصلي فلکس پندنت مي باشند. از دیگر دكمه هاي روي فلکس پندنت میتوان به چهار دكمه قابل برنامه ريزي توسط كاربر، دكمه استارت (آغاز سيكل جاري برنامه)، دكمه استاپ (توقف سريع ربات) و دكمه هاي اجراي يك دستورالعمل در برنامه به سمت جلو و عقب اشاره نمود. فلکس پندنت در مقایسه با TPU، دارای دکمه های به مراتب کمتری است و دلیل آن به صفحه لمسی فلکس پندنت باز می گردد که سبب شده است بسیاری از دکمه ها حذف و گزینه های مربوطه از طریق صفحه لمسی قابل دسترس باشند.

المان هاي اصلي صفحه نمايشگر فلکس پندنت در شکل زیر نشان داده شده اند. منوی ABB مشابه دکمه استارت ویندوز در کامپیوتر، پنجره ای امکانات و قسمت های قابل دسترسی را به کاربر پیشکش می نماید. پنجره اپراتوری، پيام هاي نوشته شده در برنامه ربات را نشان مي دهد. اين پيام ها معمولاً زمانيكه نياز به تأييد كاربر به منظور ادامه برنامه مي باشد نشان داده مي شود. با گزينه Clear تمام پيام ها حذف مي شود و با گزينه Don’t Show Logs، پيام هاي مخفي مي گردند. نوار وضعيت، اطلاعات مهم درباره وضعيت سيستم مانند مد بهره برداري، نام سيستم (و نام كنترلر)، وضعيت روشن يا خاموش بودن موتورها، وضعيت برنامه و واحد مكانيكي فعال و غيرفعال را نشان میدهد. دکمه Close و نوار وظیفه (Task Bar) عملکردی مشابه ویندوز دارند و به ترتیب به منظور بستن پنجره ها و نمایش کلیه پنجره های باز شده به کار می روند. منوي دسترسی سريع نیز به منظور دسترسی سريع تنظيمات به گزینه های پرکاربرد درنظرگرفته شده و با فشردن آن، گزینه های مربوطه نمایش داده می شود. در شکل های زیر، این گزینه ها نشان داده شده است.

 

 

در تیچ پندنت، تقریباً اکثر موارد فوق وجود دارد ولی دسترسی به آنها از طریق دکمه های تعبیه شده روی TPU امکان پذیر است. در شکل زیر، فانکشن کلیه کلیدهای روی TPU نشان داده شده است.